§1
Araç Tipleri ve İzin Verilen Yükleme Ağırlıkları
İç ölçüler: kullanılabilir kargo hacmi (cm). «Tahmini faydalı yük» = azami kombinasyon − boş araç ağırlığı;
aracın tescil belgesindeki değer her zaman önceliklidir.
Kendi aracınız için Parametreler ekranında gerçek ölçü ve limitleri girin.
| Araç Tipi | İç ölçü G×Y×D (cm) | Azami kombinasyon | Tahmini faydalı yük | Aks yapısı |
|---|---|---|---|---|
| Standart Tır (perdeli / sandık) | 245 × 270 × 1360 | 40 t | ~24–26 t | Kingpin + tridem (3 aks) |
| Mega Tır (yüksek kasa) | 248 × 300 × 1360 | 40 t | ~24–25 t | Kingpin + tridem |
| Frigorifik Dorse | 245 × 260 × 1330 | 40 t | ~22–24 t (kasa ağır) | Kingpin + tridem |
| Kısa Dorse (~9 m) | 245 × 270 × 900 | ~34–38 t | ~18–22 t | Kingpin + tandem/tridem |
| Kamyon — 2 dingil (rijit) | 245 × 240 × 620 | 18 t | ~9–11 t | Ön tahriksiz + arka tahrik (kingpin yok) |
| Kamyon — 3 dingil (rijit) | 245 × 250 × 720 | 25 t | ~14–16 t | Ön tahriksiz + arka tandem |
| 20ft Konteyner | 235 × 239 × 590 | 24 t (içerik) | Yük tipine göre | Şasiye bağlı |
| 40ft Konteyner | 235 × 239 × 1203 | ~26 t (içerik) | Yük tipine göre | Şasiye bağlı |
§2
Ağırlık Limitleri — AB (96/53/EC) ve TR (KGM m.128)
TR büyük ölçüde AB ile uyumludur; farklar tabloda işaretlenmiştir.
Aks limiti aşılmamalıdır, toplam brüt ağırlık yasal olsa dahi.
Dengesiz yükleme tek bir aks grubunu aşırı yükleyebilir → ceza + güvenlik riski.
Spacer aks yüklerini bireysel olarak hesaplar.
| Kalem | AB 96/53/EC | TR KGM m.128 |
|---|---|---|
| Tek dingil (tahriksiz) | 10 t | 10 t |
| Tahrikli (çeki) dingil | 11,5 t | 11,5 t |
| Tandem grubu (aks arası mesafeye göre) |
<1,0 m: 11 t 1,0–1,3 m: 16 t 1,3–1,8 m: 18 t ≥1,8 m: 20 t |
<1,0 m: 11,5 t 1,0–1,3 m: 16 t 1,3–1,8 m: 18 t (havalı: 19 t) |
| Tridem grubu (römork) | 1,3–1,4 m arası: 24 t | 1,3–1,8 m arası: 24 t |
| 2 dingilli araç / römork | 18 t | 18 t |
| 3 dingilli araç | 25–26 t | 25 t |
| Azami yüklü kombinasyon (tır / katar) | 40 t (intermodal 44 t) | 40 t (5–6 dingilli) |
§3
Boyut Limitleri
| Kalem | AB | TR |
|---|---|---|
| Azami genişlik | 2,55 m (frigorifik: 2,60 m) | 2,55 m |
| Azami yükseklik | 4,00 m | 4,00 m |
| Azami uzunluk — rijit kamyon | 12,00 m | 12,00 m |
| Azami uzunluk — yarı römork katarı (tır) | 16,50 m | 16,50 m |
| Azami uzunluk — römorklu katar | 18,75 m | 18,75 m |
§4
Aks Geometrisi — ISO 1726 ve Spacer'ın Kullandığı Değerler
Şeffaflık: Spacer'ın aks yükü ve ağırlık merkezi (CoG) hesabı aşağıdaki
geometrik varsayımlara dayanır. Standart yarı römork için:
| Nokta | Gerçek standart (ISO 1726) | Spacer kataloğu — Standart Tır |
|---|---|---|
| Kingpin → kargo ön duvarı (setback) | ~1,6 m (de facto), maks 2,04 m | kingpinZ = 160 cm |
| Kingpin → arka aks grubu merkezi | ~7,4–8,1 m (maks AB: 8,135 m) | +740 cm → rearGroupCenterZ = 900 cm |
| Arka aks grubu → arka kapı (overhang) | ~4,4–4,8 m | ~460 cm |
Nasıl çalışır?
Kingpin (beşinci teker) çekiciye bağlanır; kargo ön duvarının ~1,6 m gerisindedir. Yük ağırlık merkezi (CoG) bu iki destek noktası — kingpin ve arka aks grubu — arasında nasıl konumlanıyorsa, yük o oranla paylaşılır.
Tutuş riski: CoG arka aksın çok yakınına veya gerisine kaçarsa, kingpin yükü aşırı düşer → çekici arka tekerleri yeterince zemine basamaz → virajda kayma, fren etkinliği azalması riski. Spacer bu durumu «Yük dağılımı dengesiz» uyarısıyla bildirir.
Fizik sınırı: Kingpin yükü negatife geçerse çekici ön akstan yük kalkar → araç yola çıkamaz. Spacer bunu «Tehlikeli yükleme» olarak kırmızı işaretler.
Kingpin (beşinci teker) çekiciye bağlanır; kargo ön duvarının ~1,6 m gerisindedir. Yük ağırlık merkezi (CoG) bu iki destek noktası — kingpin ve arka aks grubu — arasında nasıl konumlanıyorsa, yük o oranla paylaşılır.
Tutuş riski: CoG arka aksın çok yakınına veya gerisine kaçarsa, kingpin yükü aşırı düşer → çekici arka tekerleri yeterince zemine basamaz → virajda kayma, fren etkinliği azalması riski. Spacer bu durumu «Yük dağılımı dengesiz» uyarısıyla bildirir.
Fizik sınırı: Kingpin yükü negatife geçerse çekici ön akstan yük kalkar → araç yola çıkamaz. Spacer bunu «Tehlikeli yükleme» olarak kırmızı işaretler.
§5
ADR — Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması
AB anlaşması (Cenevre 1957). Güncel sürüm: ADR 2025 (1 Ocak 2025 itibarıyla geçerli).
Türkiye'de: «Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik» (18.06.2022, RG 31870).
9 Tehlike Sınıfı:
Sınıf 1
Patlayıcılar
Sınıf 2
Gazlar
Sınıf 3
Yanıcı sıvılar
Sınıf 4
Yanıcı katılar / kendiliğinden yananlar
Sınıf 5
Oksitleyiciler / organik peroksitler
Sınıf 6
Zehirli / bulaşıcı maddeler
Sınıf 7
Radyoaktif maddeler
Sınıf 8
Aşındırıcılar
Sınıf 9
Diğer tehlikeli maddeler (çevre için tehlikeli vb.)
Temel gereklilikler:
- Taşıma belgesi: UN numarası, resmî taşıma adı, tehlike sınıfı, ambalaj grubu, toplam miktar.
- Sürücü için yazılı talimat (instructions in writing) araçta bulunmak zorundadır.
- İşaretleme / etiketleme: Elmas tehlike piktogramları, UN numarası, turuncu plaka (ön ve arka).
- ADR sürücü belgesi (SRC5) ve gerekiyorsa TMGD (Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı).
- Araç ADR uygunluk belgesi, uygun ambalaj, yangın tüpü ve zorunlu güvenlik ekipmanı.
Spacer notu (planlanan): Gelecek sürümde bir yüke ADR sınıfı atanabildiğinde,
Spacer karışık yükleme / ayrım kurallarını ve etiket gerekliliklerini bu sınıflara göre
kontrol edecek ve uyarıları bu bölüme bağlayacaktır.
§6
Yurtdışı Sevk — Zorunlu Belgeler (TR → AB Karayolu/TIR)
Bu liste tipik bir Türkiye → AB karayolu sevkiyatı içindir.
Rota, ülke ve mal cinsine göre değişir; resmî gereklilikler için gümrük müşaviri veya
Ticaret Bakanlığı ile teyit edin.
| Belge | Ne işe yarar |
|---|---|
| Ticari Fatura | Mal cinsi, miktar, değer — gümrük ve alıcı içindir. |
| Çeki Listesi (Packing List) | Koli/palet bazında ölçü, net/brüt ağırlık, adet. Spacer dışa aktarımıyla uyumludur |
| CMR | Uluslararası karayolu taşıma sözleşmesi — taşıyıcı, gönderen ve alıcının hak ve sorumluluklarını belirler. |
| TIR Karnesi | 77 ülkede geçerli gümrük transit sistemi; sınırda teminat gerektirmez, hızlı geçiş imkânı sağlar. |
| ATR Dolaşım Belgesi | AB Gümrük Birliği kapsamı — sanayi ürünlerinin serbest dolaşımı ve taviz için. Ticaret odası onaylı, gümrük vizeli. |
| EUR.1 / EUR-MED | Tercihli menşe belgesi — Gümrük Birliği dışı ürünler, tarım ve AKÇT ürünleri için. |
| Menşe Şahadetnamesi | Eşyanın üretildiği ülkeyi resmî olarak belgeler. |
| T1 / T2 Transit Beyannamesi | AB gümrük bölgesinde transit geçiş (örn. TR → Almanya: T1 beyannamesi). |
| Yetki Belgeleri | C2 / K1 / K2 / K3 taşıma yetki belgesi; sürücü SRC + psikoteknik belgesi; ADR'li yükte SRC5. |
| Sigortalar | CMR sigortası (mal kaybı/hasarı) + Yeşil Kart (yurtdışı zorunlu trafik sigortası). |
↗